Kalendarium wydarzeń

 
Listopad 2017
 
pon.
wt.
śr.
czw.
pt.
sob.
ndz.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

Kategorie

  • Willa przy ul. Czerwonej 3 jest otwarta dla wszystkich lekarzy, służąc jako miejsce integracji naszego środowiska. Dokładamy wszelkich starań, aby przychodzili tutaj z chęcią i przyjemnością, po prostu jak do siebie.

Opinie prawne - Prawa i obowiązki związane z wykonywaniem zawodu lekarza

1. zgodnie z art. 18. ust. 1 ustawy o zoz, zakład opieki zdrowotnej jest obowiązany prowadzić dokumentację medyczną osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych zakładu. Ustęp 3 pkt 8 tego artykułu nakłada na zakład opieki zdrowotnej obowiązek udostępniania dokumentacji medycznej zakładom ubezpieczeń na zasadach określonych w przepisach o działalności ubezpieczeniowej, ust. 4a sposób udostępniania dokumentacji, zaś ustępy 4b-4e kwestie pobierania opłat za udostępnienie dokumentacji;

2. zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, lekarz ma obowiązek prowadzenia indywidualnej dokumentacji medycznej pacjenta. Kolejne ustępy art. 41 mówią o osobach, którym ta dokumentacja może być udostępniona, sposobie udostępniania oraz wysokości opłat pobieranych za udostępnianie dokumentacji medycznej;

3. zgodnie z art. 22 ustawy z 22 maja 2003 roku o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr 124, poz. 1151 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 23 marca 2004 roku w sprawie szczegółowego zakresu i trybu udzielania zakładom ubezpieczeń informacji o stanie zdrowia ubezpieczonych lub osób, na rzecz których ma zostać zawarta umowa ubezpieczenia, oraz sposobu ustalania wysokości opłat za udzielenie tych informacji (Dz.U. 71, poz. 654):
a) zakład ubezpieczeń może żądać informacji o ubezpieczonych lub osobach, na których rzecz ma zostać zawarta umowa ubezpieczenia;
b) z żądaniem takim zakład ubezpieczeń może wystąpić wyłącznie, jeżeli posiada pisemną zgodę ubezpieczonego lub osoby na rzecz której ma zostać zawarta umowa ubezpieczenia albo jej przedstawiciela ustawowego;
c) żądanie to może być kierowane do zakładów opieki zdrowotnej, osób fizycznych wykonujących zawód medyczny, grupowych praktyk lekarskich;
d) informacje te mogą dotyczyć okoliczności związanych z oceną ryzyka ubezpieczeniowego i weryfikacją podanych przez ubezpieczonych lub osoby, na których rzecz ma zostać zawarta umowa ubezpieczenia danych o ich stanie zdrowia, ustalenia prawa tych osób do świadczenia z zawartej umowy ubezpieczenia i wysokości tego świadczenia, a także przyczyn śmierci ubezpieczonego, w szczególności informacji:
(i) na temat przyczyn hospitalizacji, wykonanych w jej trakcie badań diagnostycznych,
(ii) o wynikach badań diagnostycznych, w tym sekcji zwłok, 
(iii) o czynnościach leczniczych, zabiegach, wyniku leczenia i rokowaniach;
(iv) na temat przyczyn leczenia ambulatoryjnego oraz wykonanych w jego trakcie badań diagnostycznych i ich wyników;
(v) wynikających z przeprowadzonych konsultacji leczniczych;
przy czym Informacje o przyczynach hospitalizacji i leczenia powinny zawierać kod jednostki chorobowej zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych. 
e) żądanie nie może dotyczyć udostępnienia wyników badań genetycznych;
f) z żądaniem może wystąpić wyłącznie lekarz upoważniony przez zakład ubezpieczeń;
g) żądanie musi zawierać:
(i) oznaczenie zakładu ubezpieczeń, adres jego siedziby, a także numer NIP, numer wpisu do rejestru sądowego;
(ii) podstawę prawną upoważniającą do otrzymania informacji oraz zakres tej informacji;
(iii) informacje umożliwiające wyszukanie żądanych danych o osobie, w szczególności: imię (imiona) i nazwisko, datę urodzenia, adres zamieszkania, oraz jeżeli zakład ubezpieczeń posiada numer identyfikacyjny PESEL lub NIP, serię i numer dokumentu tożsamości;
(iv) oświadczenie o posiadaniu pisemnej zgody osoby albo jej przedstawiciela ustawowego.
h) udostępnianie informacji następuje w trybie zapewniającym zachowanie poufności i ochrony danych osobowych ;
i) udostępnienie informacji jest odpłatne – wysokość opłat określają wspólnie zakład ubezpieczeń oraz podmiot obowiązany do przekazania informacji, z uwzględnieniem kosztów poniesionych przez ten podmiot niezbędnych do wytworzenia, przekształcenia i udzielenia informacji.
Uprawnionym do żądania opłaty za udostępnienie dokumentacji medycznej jest podmiot prowadzący taką dokumentację i udostępniający dane.

Jarosław Klimek
radca prawny

opinia wydana 20 czerwca 2008 r.

Zasady wykonywania zawodu lekarza określa rozdział 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 226 poz. 1943 ze zm.). Najważniejszym obowiązkiem lekarza jest udzielenie pomocy w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia oraz w innych przypadkach nie cierpiących zwłoki (art. 30 ustawy). W tym rozdziale został umieszczony art. 38 dotyczący wszystkich lekarzy, dający lekarzowi prawo do nepodjęcia lub odstąpienia od leczenia pacjenta, o ile nie zachodzi przypadek z art. 30 ustawy.
Jeżeli leczenie odbywa się na podstawie indywidualnej umowy lekarza z pacjentem, w przypadku odstąpienia od leczenia lekarz ma obowiązek dostatecznie wcześnie uprzedzić o tym pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego bądź opiekuna prawnego i wskazać realne możliwości uzyskania tego świadczenia u innego lekarza lub w zakładzie opieki zdrowotnej (art. 38 ust. 2 ustawy). 
Jeżeli lekarz wykonuje zawód na podstawie umowy o pracę, staje się on gwarantem bezpieczeństwa osoby zagrożonej w swym zdrowiu lub życiu. Identyczną podstawę odpowiedzialności stwarza kontrakt – umowa o usługi podobne do zlecenia. 
W tych ostatnich przypadkach lekarz może nie podjąć lub odstąpić od leczenia, jeżeli istnieją poważne ku temu powody, po uzyskaniu zgody przełożonego. Lekarz powinien powiadomić przełożonego (najlepiej na piśmie) o powodach odstąpienia od leczenia i dopiero po uzyskaniu jego zgody zawiadomić (może to zrobić przełożony) pacjenta w trybie art. 38 ustawy. Ustawa nie precyzuje powodów jakie uzasadniają odstapienie od leczenia pacjenta. Podkreśla jedynie, że powody muszą być poważne, np. utrata zaufania pacjenta do lekarza, zastrzeżenia do sposobu leczenia itp. 
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210 poz. 2135 ze zm.) nie przewiduje odstąpienia lekarza od leczenia pacjenta. Jeżeli lekarz ma zawartą umowę kontraktu bezpośrednio z NFZ (nie ma przełożonego) na podstawie art. 132 ustawy i rozporządzenia Min. Zdrowia z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej POZ (Dz. U. nr 214, poz. 1816), to przed odstąpieniem od leczenia powinien zawiadomić dyrektora wojewódzkiego oddziału NFZ i po uzyskaniu jego zgody zawiadomić pacjenta w trybie art. 38 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Dyrektor wojewódzkiego oddziału NFZ powiniej wskazać sposób rozliczenia należności z powodu rezygnacji z leczenia pacjenta, za którego lekarz miał otrzymywać wynagrodzenie w czasie trwania umowy. 
We wsystkich przypadkach odstąpienia od leczenia lekarz ma obowiązek uzasadnić i odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej.

 

Radca prawny OIL w Łodzi
Anna Sychowicz

 

opinia wydana 5 grudnia 2007 r.

W obecnym stanie prawnym brak jest przepisów  zobowiązujących lekarzy do wykonywania świadczenia zdrowotnego (czynności diagnostycznej) pobrania krwi od osoby zatrzymanej w związku z podejrzeniem popełnienia przez nią przestępstwa pod wpływem alkoholu, bez zgody tej osoby. Tylko przepisy ustawy mogą nałożyć na lekarzy obowiązek pobrania krwi od osoby zatrzymanej bez jej zgody, która będzie stanowiła podstawę do odpowiedzialności karnej za odmowę dokonania takiej czynności.
 Przepis art. 32 ust. 1  ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. nr 136, poz. 857 ze zm.) stanowi, że „ lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, po wyrażeniu zgody przez pacjenta”. Pacjentem jest każdy obywatel, któremu jest udzielane świadczenie zdrowotne. Pobranie krwi jest naruszeniem integralności ciała  i pobranie krwi wbrew woli pacjenta jest bardzo ryzykowne i może zagrażać jego życiu lub zdrowiu. Zgoda może być wyrażona ustnie albo nawet poprzez takie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się czynnościom medycznym. 
 Wyjątki przewidziane w ustawie to art. 30, który nakłada na lekarza obowiązek udzielania pomocy w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki.  Taki sam obowiązek nakłada na lekarza art. 15 Kodeksu Etyli Lekarskiej, a w razie nie uzyskania zgody pacjenta na proponowane postępowanie lekarz powinien nadal, w miarę możliwości, otaczać pacjenta opieką lekarską. Lekarz podczas udzielania świadczeń zdrowotnych ma obowiązek poszanowania intymności i godności osobistej.
Inaczej kwestię zgody pacjenta reguluje art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej( tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. nr 14, poz. 89 ze zm.)
Art. 19 ust. 1 tytuł  „Pacjent ma prawo do” w punkcie 3 stanowi „wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub ich odmowy, po uzyskaniu odpowiedniej informacji”. Przepis ust. 1 pkt 3 nie dotyczy świadczeń zdrowotnych, których udzielanie bez zgody pacjenta regulują odrębne przepisy.  Z przepisu tego wynika uprawnienie ( nie obowiązek)  lekarzy zakładów opieki zdrowotnej do udzielania świadczeń zdrowotnych określonym  pacjentom, bez ich zgody.

Takimi aktami prawnymi są:
I. Ustawa z dnia 28 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 ze zm). Art. 47 ust 1 powołanej ustawy stanowi ” Jeżeli zachodzi podejrzenie, że przestępstwo lub wykroczenie zostało popełnione po spożyciu alkoholu, osoba podejrzana może być poddana badaniu koniecznemu do ustalenia zawartości alkoholu w organizmie, w szczególności zabiegowi pobrania krwi. Zabiegu pobrania krwi dokonuje fachowy pracownik służby zdrowia.”
Na podstawie  ust. 2 tego artykułu zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 6 maja 1983 r.  w sprawie warunków i sposobu dokonywania badań na zawartość alkoholu w organizmie ( Dz. U. nr 25, poz. 117). Badaniom mogą być poddane osoby podejrzane o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia w stanie  po spożyciu alkoholu  na żądanie organu właściwego do prowadzenia śledztwa, dochodzenia lub postępowania w sprawach o wykroczenia, sądu, albo kolegium do spraw wykroczeń.   Do pobrania krwi obowiązany jest lekarz lub na jego zlecenie pracownik medyczny zakładu społecznego służby zdrowia lub izby wytrzeźwień, lub poza zakładem pod warunkiem, że krew będzie pobrana  przez lekarza. Obowiązek spoczywający na lekarzu nie jest bezwarunkowy, gdyż lekarz może odmówić pobrania krwi gdy stwierdzi, że może ono spowodować zagrożenie dla życia lub zdrowia pacjenta. Zagrożenie takie może wypływać nie tylko ze złego stanu zdrowia, ale również z zachowania pacjenta utrudniającego dokonanie pobrania krwi.
 W przypadku niepobrania krwi z powodu zagrożenia życia lub zdrowia lub utrudniania pobrania krwi przez badanego należy zamieścić  wzmiankę w protokole. O pobraniu krwi  bądź  odstąpieniu od pobrania sporządza się protokół.

II. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.) Art. 126 stanowi, iż badanie w celu ustalenia zawartości alkoholu w organizmie przeprowadza się przy użyciu urządzeń elektronicznych, a jeżeli stan osoby badanej  uniemożliwia przeprowadzenie pomiaru urządzeniem elektronicznym, to ustalenie zawartości alkoholu w organizmie następuje na podstawie badania krwi lub moczu. Badanie takie może być przeprowadzone również w razie braku zgody badanego.

III. Kodeks postępowania karnego
Art. 74 § 1 stanowi, iż oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść.
§ 2. Oskarżony jest jednak zobowiązany poddać się: 1) oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom niepołączonym z naruszeniem integralności ciała, wolno także w szczególności od oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz okazać w celach rozpoznawczych innym osobom, 
2) badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego ciele, z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem, że dokonywane są przez uprawnionego do tego pracownika służby zdrowia   z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest nieodzowne, w szczególności oskarżony jest zobowiązany poddać się pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu z zastrzeżeniem pkt 3,
3) pobraniu przez funkcjonariusza policji wymazy ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i nie zachodzi obawa że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innych osób.
W stosunku do podejrzanego można dokonać badań lub czynności wyżej wymienionych.
W art. 308 zezwala się prokuratorowi albo policji, w wypadkach niecierpiących zwłoki  i w granicach koniecznych dla zabezpieczenia śladów i dowodów, jeszcze przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, przeprowadzić czynności procesowe, a także inne niezbędnie czynności, nie wyłączając pobrania krwi, włosów i wydzielin organizmu.
Na podstawie art. 74 § 4 zostało wydane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie poddawania badaniom lub wykonywania czynności z udziałem oskarżonego oraz osoby podejrzanej ( Dz. U. nr 33, poz. 299).
Rozporządzenie to określa warunki i sposób poddawania  oskarżonego oraz podejrzanego oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom niepołączonym z naruszeniem integralności ciała , w tym pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu.
Zdanie to zawiera oczywistą sprzeczność mówiąc o badaniach niepołączonych z naruszeniem integralności ciała, a przecież pobranie krwi jest naruszeniem integralności ciała.
Badaniom poddaje się osoby na pisemne polecenie organu prowadzącego postępowanie karne. Polecenie powinno zawierać dane niezbędne do identyfikacji osoby, wskazywać przedmiot i zakres badania  termin i miejsce badania, a także powinno zawierać pytania do przeprowadzającego badanie oraz wskazanie czynu zarzucanego oskarżonemu lub okoliczności popełnienia tego czynu. 
W przypadku niecierpiącym zwłoki badanie przeprowadza się na ustne polecenie funkcjonariusza organu postępowania, który jest obowiązany okazać legitymację służbową. Polecenie powinno zostać potwierdzone na piśmie  niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego wydania.
Jeżeli organ prowadzący postępowanie nie wskaże miejsca i terminu badania, ustala je podmiot prowadzący badania, a organ zapewnia obecność osoby. Jeżeli osoba nie stawi się na badanie albo gdy z innych powodów badanie nie mogło się odbyć podmiot mający przeprowadzić badanie zawiadamia o tym niezwłocznie organ postępowania i ponownie wskazuje czas i miejsce na badanie. Organ postępowania zapewnia w czasie   badania asystę, gdy zachodzi potrzeba zastosowania wobec osoby przymusu bezpośredniego, albo na wniosek przeprowadzającego badanie. O zastosowaniu przymusu należy odnotować w dokumentacji.
 W przypadku gdy przeprowadzenie pełnego badania jest niemożliwe mimo zastosowania przymusu bezpośredniego, lekarz ogranicza się do wykonania badania w zakresie możliwym  umieszczając o tym informację w dokumentacji badania.
Badania przeprowadza się w zakładzie opieki zdrowotnej:
1) właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby,
2) właściwym ze względu na siedzibę organu postępowania,
3) który udzielił osobie pierwszej pomocy lekarskiej lub w której osoba przebywa na leczeniu.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach badanie przeprowadza zakład opieki zdrowotnej, albo lekarz inny niż zatrudniony w takim zakładzie, również poza godzinami jego zatrudnienia, wskazany przez organ postępowania. Zakład opieki zdrowotnej lub lekarz ustala metody i zakres postępowania  lekarskiego. W przypadku, gdy lekarz przeprowadzający badanie stwierdzi potrzebę uzyskania opinii lekarza innej specjalności, albo przeprowadzenia badań pomocniczych  lub obserwacji w zakładzie opieki zdrowotnej, informuje o tym niezwłocznie organ postępowania. Zakład opieki zdrowotnej lub lekarz wydaje opinię w granicach otrzymanego polecenia. Do opinii należy dołączyć protokół pobrania krwi.

 W świetle opublikowanych opracowań prawnych i powołanych wyżej ustaw nie ma podstaw prawnych do stosowania przez lekarzy przemocy fizycznej wobec osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa albo wykroczenia po spożyciu alkoholu, jeśli odmawiają poddaniu się badaniu na zawartość alkoholu w organizmie.
 Mając jednak na uwadze art. 15 § 2 Kodeksu postępowania karnego nakładający na instytucje państwowe, samorządowe i społeczne obowiązek do udzielania pomocy organom prowadzącym postępowanie karne, a także fakt, że odmowa pobrania krwi może w wielu przypadkach uniemożliwić skuteczne ściganie sprawców przestępstw, lekarze nie powinni odmawiać pobierania krwi od osoby podejrzanej w sytuacji, w której inne przepisy nakładają na taką osobę obowiązek poddania się takiemu badaniu. Odmowa dokonywania pobierania krwi  może skutecznie sparaliżować walkę z bardzo groźnymi przestępcami np. z nietrzeźwymi kierowcami, co nie leży w interesie społecznym.

 

Łódź, dnia 24 lutego 2009 r.

 

Radca prawny OIL w Łodzi
       Anna Sychowicz

Popieram stanowisko Okręgowej Rady Lekarskiej, która: 
cyt.: " oświadcza, że lekarka postąpiła zgodnie z prawem, odmawiając pobrania krwi na obecność wirusa HIV osobie, która nie wyraża na takie badanie zgody. Zdaniem OIL, policjanci nie mieli prawa zmuszać lekarki do tego, a jej zatrzymanie następnego dnia w policyjnej izbie zatrzymań było bezzasadne. 
OIL uważa, że w tym przypadku doszło do rażącego nadużycia władzy i domaga się ukarania policjantów biorących udział w tym incydencie."

W latach 2007-2008 osobiście wykonywałem szkolenia dla służb interwencyjnych, także dla Policji, pozostawiając materiały szkoleniowe.
Podobne szkolenia przeprowadzałem w 2006 r. dla kadry Policji - wykonane były w ramach projektu Instytutu Medycyny Pracy, w których także brałem udział.

Poniżej przedstawiam fragmenty wykładu pt. "Prawa człowieka - osób zakażonych HIV i chorych na AIDS", które moim zdaniem są istotne dla zajmowanego stanowiska.
Informacje te były przekazywane służbom interwencyjnym także Policji.

1.  Prawa człowieka - osób zakażonych HIV i chorych na AIDS stanowią element systemu normatywnego dotyczącego międzynarodowej ochrony praw wszystkich ludzi.

2.  W aktualnie obowiązującej Konstytucji  RP z 2 kwietnia 1997 r. mieści się art. 87, który wyraźnie stwierdza, że: "źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są między innymi  ratyfikowane umowy międzynarodowe. Ponadto w art. 9 mowa jest o tym, że    "Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego". 
- Poza dyskusją pozostaje jednak fakt, iż z art. 9 Konstytucji wynika nie tylko deklaracja złożona wszystkim państwom, z którymi wiążą Polskę prawa i obowiązki prawno-międzynarodowe, lecz także zobowiązanie władz państwowych do przestrzegania wewnątrz państwa prawa międzynarodowego. 
- Tak więc zarówno władze najwyższe, takie jak parlament czy rząd, jak i władze sądowe, administracyjne czy samorządowe mają obowiązek stosowania prawa międzynarodowego oraz tworzenia i interpretowania prawa wewnętrznego w zgodzie z wiążącymi normami prawa międzynarodowego.

3.  P r a w o   d o   r ó w n o ś c i  i  z a k a z  d y s k r y m i n a c j i    (art. 1, 2, 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, art. 2 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych).    W klauzulach antydyskryminacyjnych  mowa jest o rasie, kolorze skóry, płci, języku, religii, poglądach politycznych oraz "jakiejkolwiek innej przyczynie" (other status) dyskryminacji. Komisja Praw Człowieka jednoznacznie interpretuje to sformułowanie jako obejmujące "stan zdrowia" (health status), a więc także stan zakażenia HIV.

4.  P r a w o  d o   p r y w a t n o ś c i. 
Przejawia się ono głównie w respektowaniu ich fizycznej intymności, manifestującej się między innymi uzyskiwaniem zgody na testowanie oraz zachowaniem konfidencjonalności wszelkich informacji dotyczących zdrowia.

5.  Rezolucja Komisji Praw Człowieka nr 1996/43 
pt. "Ochrona praw człowieka w kontekście ludzkiego wirusa niedoboru immunologicznego (HIV) i zespołu nabytego niedoboru immunologicznego (AIDS), przyjęta przez konsensus na 52 posiedzeniu 19 kwietnia1996r.

6.  WYTYCZNA 3: Ustawodawstwo dotyczące zdrowia publicznego
 Państwa powinny dokonać przeglądu i zreformować ustawy dotyczące zdrowia publicznego tak, aby uzyskać pewność, że właściwie podchodzą one do kwestii zdrowia publicznego w aspekcie HIV/AIDS, że ich przepisy mające zastosowanie do chorób zakaźnych nie będą w niewłaściwy sposób stosowane do przypadków HIV/AIDS, a także, że są one zgodne ze zobowiązaniami międzynarodowymi w zakresie praw człowieka.
 
Ustawodawstwo dotyczące zdrowia publicznego powinno uwzględniać  przepisy zapewniające: 
- odpowiednie fundusze i nakazujące organom odpowiedzialnym za zdrowie
- publiczne wprowadzenie szerokiego zakresu usług w zakresie prewencji i
   leczenia HIV/AIDS;
- dostęp do stosownej informacji edukacji;
- dostęp do usług zdrowotnych dla mężczyzn i kobiet w dziedzinie życia
  seksualnego, prokreacji i chorób przenoszonych drogą płciową 
 (STD - sexuality transmitted diseases); 
- umożliwienie dobrowolnego poddawania się testom wraz z doradztwem; -  
- zaopatrzenie w prezerwatywy; 
- leczenie narkomanii; 
- usługi medyczne;  
- sterylny sprzęt do iniekcji; 
- odpowiednie leczenie chorób wynikających z zarażenia HIV, łącznie z profilaktyką bólu.

7. WYTYCZNA 9:  Eliminowanie postaw dyskryminacyjnych poprzez edukację, szkolenia i za pomocą mediów
 
Państwa powinny promować permanentne i zakrojone na szeroką skalę działania edukacyjne typu kreatywnego, szkolenia i emisję programów multimedialnych opracowanych z myślą o zmianie postaw dyskryminacji i nietolerancji wobec osób seropozytywnych na postawy pełnego zrozumienia i akceptacji.

W tym aspekcie stanowisko moje jest jednoznaczne.:
Testowanie nie może odbyć się bez zgody osoby testowanej.
Lekarka postąpiła słusznie, nie pobierając krwi bez uzyskania wcześniej na to zgody.
Postępowanie prewencyjne jest także czasem wdrażane bez względu na wynik badania (także ujemny),  co to którego mamy określone zastrzeżenia.   

 

Zbigniew Deroń 

Przepisy dotyczące ogłaszania się lekarzy zawarte są w ustawie o zawodzie lekarza i lekarza dentysty oraz w Kodeksie Etyki Lekarskiej.


W ustawie reguluje to art. 56:

Art. 56. 1. Lekarz wykonujący indywidualną praktykę lekarską lub indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską oraz grupowa praktyka lekarska mogą podawać do publicznej wiadomości informacje o udzielanych świadczeniach zdrowotnych, o których
mowa w art. 2. Treść i forma tych informacji nie mogą mieć cech reklamy.

2. Naczelna Rada Lekarska określi zasady podawania do publicznej wiadomości
informacji, o których mowa w ust. 1.

W Kodeksie Etyki Lekarskiej art. 62, 63, 65:

Art. 62.

Praktykę lekarską wolno wykonywać wyłącznie pod własnym nazwiskiem. Lekarzowi wolno używać tylko należnych mu tytułów zawodowych i naukowych.

Art. 63.

1. Lekarz tworzy swoją zawodową opinię jedynie w oparciu o wyniki swojej pracy, dlatego wszelkie reklamowanie się jest zabronione.

2. Lekarz nie powinien wyrażać zgody na używanie swego nazwiska i wizerunku dla celów komercyjnych.

Art. 65.

Lekarzowi nie wolno narzucać swych usług chorym, lub pozyskiwać pacjentów w sposób niezgodny z zasadami etyki i deontologii lekarskiej oraz lojalności wobec kolegów.

Jest też uchwała Naczelnej Rady Lekarskiej:

UCHWAŁA Nr 18/98/III
NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ
z dnia 25 kwietnia 1998 r.

w sprawie szczegółowych zasad podawania do publicznej wiadomości informacji o udzielaniu przez lekarzy świadczeń zdrowotnych w ramach indywidualnej praktyki
lekarskiej

Na podstawie art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza
(Dz.U. z 1997 r. Nr 28, poz. 152, zm. Nr 88, poz. 554) uchwala się, co następuje:

§ 1.
Lekarz lub lekarz stomatolog wykonujący indywidualną praktykę lub indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską może podawać do publicznej wiadomości, na zasadach określonych w uchwale, informację o udzielaniu świadczeń zdrowotnych.

§ 2.

1. Informacja, o której mowa w § 1, powinna zawierać następujące dane:
1/ tytuł zawodowy,
2/ imię i nazwisko,
3/ miejsce, dni i godziny przyjęć.

2. Informacja, o której mowa w § 1, może ponadto zawierać następujące dane:
1/ stopień naukowy,
2/ tytuł naukowy,
3/ specjalizacje,
4/ umiejętności z zakresu węższych dziedzin medycyny lub udzielania określonych
świadczeń 
zdrowotnych,
5/ szczególne uprawnienia,
6/ numer telefonu.

3. Dane wymienione w ust. 2 pkt 1-5 powinny być zamieszczone w brzmieniu zgodnym z  dokumentem je stwierdzającym.

4. Informacja, o której mowa w § 1 może także zawierać dane o szczególnym zakresie i rodzaju  udzielanych świadczeń zdrowotnych.

5. Dane wymienione w ust. 4 powinny mieścić się w zakresie kwalifikacji wymienionych w ust. 2  pkt 3-5 i można je zamieścić po uzyskaniu zgody właściwej terytorialnie okręgowej rady lekarskiej.

§ 3.

1. Lekarz prowadzący praktykę, o której mowa w § 1, może informować o udzielaniu świadczeń  zdrowotnych wyłącznie poprzez:
1/ nie więcej niż 2 stałe tablice ogłoszeniowe na zewnątrz budynku, w którym prowadzona jest  praktyka i ew. dodatkowo nie więcej niż 2 tablice ogłoszeniowe przy drogach dojazdowych do  siedziby praktyki,
2/ ogłoszenia prasowe w rubrykach dotyczących usług lekarskich,
3/ informacje zawarte w książkach telefonicznych i informatorach o usługach
medycznych w dziale
dotyczącym usług lekarskich,
4/ informację elektroniczną (internet, specjalne telefony informacyjne).

2. Tablice, o których mowa w ust. 1 pkt 1 powinny zawierać w górnej części napis
"praktyka lekarska", 
"specjalistyczna praktyka lekarska", "praktyka stomatologiczna" lub "specjalistyczna
praktyka 
stomatologiczna".

3. Dozwolone jest zamieszczenie napisu, wymienione w ust. 2, także w informacjach, o
których mowa 
w ust. 1 pkt 2-4.

4. Tablice ogłoszeniowe, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, powinny mieć kształt prostokąta o  wymiarach nie więcej niż 40 cm na 60 cm.

5. Okręgowa rada lekarska może określić szczegółowy wzór tablicy ogłoszeniowej.

§ 4.

Informacja, o której mowa w § 1 nie może nosić cech reklamy, a w szczególności
zawierać:
1/ żadnej formy zachęty do korzystania ze świadczeń zdrowotnych,
2/ potocznych określeń, obietnic, informacji o metodach i czasie leczenia,
3/ określenia cen i sposobu płatności,
4/ informacji o jakości sprzętu medycznego.

§ 5.

1. Uchwała wchodzi w życie z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 1999 r. z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Lekarze i lekarze stomatolodzy, którzy prowadzą praktykę lekarską w dniu podjęcia uchwały  obowiązani są dostosować tablice ogłoszeniowe do wymogów określonych w § 3 ust. 2 i
§ 5 ust. 1 
w terminie trzech miesięcy od dnia uzyskania wpisu do rejestru indywidualnych (specjalistycznych)  praktyk lekarskich.

 

Jarosław Klimek
radca prawny OIL

 

Ustawa z 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 31, poz. 267 ze zm) przewiduje w art. 59 ust. 3 pkt 3) uprawienie ZUS do żądania od lekarza wystawiającego zaświadczenie lekarskie udostępnienia dokumentacji medycznej dotyczącej ubezpieczonego stanowiącej podstawę wydania zaświadczenia lekarskiego lub udzielenia wyjaśnień i informacji 
w sprawie. Warunki formalne przeprowadzania kontroli są określone przepisami ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007r., Nr 11, poz. 74 ze zm.). Wymagają one przedstawienia kontrolowanemu upoważnienia do kontroli, które m.in. musi identyfikować kontrolującego. W praktyce ZUS korzystając z takiego prawa nie traktuje takich czynności jako kontroli lekarza a kontrolę ubezpieczonego, dopiero w razie stwierdzenia nieprawidłowości wystawiania zaświadczeń wszczynane jest postępowania w przedmiocie cofnięcia upoważnienia do wystawiania zaświadczeń lekarskich. 
Powszechnie obowiązujące przepisy prawa nie przyznają lekarzom określonych specjalności uprawnień do wyłącznego wykonywania pewnych świadczeń zdrowotnych w zakresie merytorycznym posiadanej specjalności. Każdy lekarz może udzielać świadczeń zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Stąd nie ma ustawowego zakazu wykonywania świadczeń z zakresu określonej specjalności, przez lekarza innej specjalności lub bez specjalizacji.
Moim zdaniem w razie ustalenia przez lekarza orzecznika ZUS innej daty ustania niezdolności do pracy niż określona w zaświadczeniu lekarza wystawiającego zgłoszenie, przepisy ustaw ubezpieczeniowych nie dają lekarzowi wystawiającemu zaświadczenie uprawnień do weryfikowania zasadności takich decyzji. Lekarz taki nie jest stroną postępowania i nie ma on uprawnień, które przysługują stronie.

Zgodnie z art. 59 ust. 8 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa. W przypadkach, określenia wcześniejszej daty ustania niezdolności do pracy niż orzeczona w zaświadczeniu lekarskim, lekarz orzecznik ZUS wystawia zaświadczenie, które jest traktowane na równi z zaświadczeniem stwierdzającym brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, wydanym w myśl art. 229 § 4 Kodeksu pracy.

Moim zdaniem ewentualna odpowiedzialność za niezgodne z prawem decyzje spoczywa na ZUS i to ZUS musiałby być pozywany przed sądami powszechnymi o odszkodowanie. Ubezpieczonemu, dla którego decyzja ZUS jest niekorzystna przysługuje prawo odwołania do sądu powszechnego i badania zasadności jej wydania w tym trybie.

W opinii tej skoncentrowałem się na kwestiach prawnych. Ocena etycznego aspektu zachowań lekarzy orzeczników ZUS należy do ich kolegów lekarzy. Na prośbę Komisji Etyki OIL w Łodzi, w przypadku wątpliwości co do zachowań lekarzy, przedstawiałem wyłącznie ich czysto prawną ocenę.


Jarosław Klimek
radca prawny OIL

 

5 grudnia 2009 roku

Nasze serwisy